1609 (VERKOCHT) – Coolhaes’ ‘Naedencken’: mediation tussen Arminius/Gomarus (Gouda, 1609)

1609 (VERKOCHT) – Coolhaes’ ‘Naedencken’: mediation tussen Arminius/Gomarus (Gouda, 1609)

Artikelnummer: 83 Categorie:

Beschrijving

Volledige titel: Naedencken of de disputatien vande Godtlijcke predestinatie, ende derghelijcken meer, des natuerlijcken menschen verstant verre te boven gaende, oorbaerlijck ende stichtelijck ghetracteert, ofte verhandelt konnen worden: Ende of Christus onse salichmaker: sijne h. apostelen ende propheten, op eene sodanighe manier van doen, de kercke des Heeren (dewelcke sy tot haren tijden geheel vervallen te zijn ghevonden) ghereformeert hebben, so men huyden-daechs, ende omtrent in de hondert jaren herwaerts te doen, onderstaen heeft. Den eerwaerdighen ende welgheleerden heeren Francisco Gomaro, ende Jacobo Arminio, beyde doctores ende professores theologiae, in de universiteyt tot Leyden in Hollandt: mitsgaders oock der gantscher kercken des Heeren Christi Iesu, ter proeve voorgestelt

Auteurs: Coolhaes, Caspar (1536-1615)

Uitgave jaar en drukker: 1609, Tournay, Jasper

Bijzonderheden: Dit boekje bestaat uit 56 pagina’s en heeft geen (bescherm-) kaft. De pagina’s zitten goed aan elkaar. Op de pagina’s is wel een verkleuring zichtbaar (opgedroogd vocht?), maar zijn verder in goede staat. Afmetingen: 14 x 18,5 x 0,5 cm

Toelichting: Coolhaes was een van oosprong Duitse prediker, die in 1575 hoogleraar in Leiden werd. In de jaren daarna had hij het veel aan de stok met andere gereformeerde predikanten, met name over de mate van godsdienstvrijheid in de Republiek. Hij werd in 1581 uit zijn ambt gezet, waarna hij een distileerbedrijf runde. Coolhaes wordt door sommigen gezien als inspirator voor de Remonstranten, daar Jacobus Arminius één van zijn studenten was. De strijd over de predestinatie tussen de Remonstranten (o.a. Arminius) en Contra-Remonstranten (o.a. Gomarus) liep tot de Synode van 1618/1619 zowel kerkelijk als politiek hoog op.

Dit boekje uit 1609 is gepubliceerd in deze periode van oplopende spanningen. Coolhaes vervult geen ambt meer, maar richt zich (zie titelblad) wel direct tot beide kemphanen: Gomarus en Arminius (die in 1609 stierf). Coolhaes pleit in feite voor enige verzoening. Gottschalk (2016, p. 154) vat Coolhaes’ boodschap al volgt samen: “Naedencken is vooral een vermaning aan Arminius en Gomarus om meer te voeden en minder te kiften. Coolhaes benoemt wel, zij het beperkt, de paradox waar hij mee zit in de spanning tussen de predestinatie en de vrije wil.” Na de Dordtse Synode van 1618/19 kwamen de Remonstranten als ‘ketters’ onder zware politieke druk te staan en werden veelal gedwongen de Republiek te verlaten.

Interessante bron: Gottschalk, ‘Pleading for Diversity: The Church Caspar Coolhaes Wanted, proefschrift, 2016.