1609 – Kettingpolemiek: Van Gouda vs Van Lansbergen (deel 1, ‘Ghespreck, over de leere’)

1609 – Kettingpolemiek: Van Gouda vs Van Lansbergen (deel 1, ‘Ghespreck, over de leere’)

175.00

Artikelnummer: 89 Categorie:

Beschrijving

Volledige titel: Dit boek bestaat uit twee delen:
(1) Ghespreck, over de leere, vande Transubstantiatie: onlancks ghehouden binnen Antwerpen, tusschen Franciscum Lansbergium (…), ende Patrem Gauda Priester (…); Wt-ghegheven door Samuelem Landbergium Francisci F. (…): ende by hem met zekere Annotatien op den kant verrijct
(2) de XXII bedenkinghen Francisi Lansbergij, Over de Leere van de Transubstantiatie / Vraegh-wijs / R.D.Patri Gaudae, tot een naerder over-legginghe voor-ghestelt

Auteurs: Lansbergen, Franciscus (1559-1626) en Lansbergen, Samuël (1588-1669)

Uitgave jaar en drukker: 1609; Bastiaensz., Matthijs (Rotterdam)

Bijzonderheden: Het boekje heeft harde gemêleerde kaft, met op de rug in goudletters de schrijver en de titel. De pagina’s zijn iets bijgesneden, waardoor met name op p. 19-24 en 35-40 de titel bovenaan iets wegvalt. De pagina’s zijn verder in goede staat. Op pagina 32-33 is drukfout in nummering te zien. Na het verslag (40p), volgt een korte getuigenis (2p) en daarna de 22 bedenkingen (24p). Afmetingen: 14,5 x 18 x 1 cm.

Toelichting: Dit boek is onderdeel van een ‘kettingpolemiek’ tussen Ioannis Van Gouda (1571-1630; varianten: Gauda, De Gouda, Gaudae) versus vader Franciscus van Lansbergen (1559-1626) en zoon Samuël van Lansbergen (1588-1669). In de periode 1609-1613 verschenen er over en weer in totaal acht boeken (drie om vijf), waarvan dit de eerste in de serie is. De Van Lansbergens waren beide gereformeerd predikant in Rotterdam. Binnen deze kerk waren ze aanhangers van de Remonstrantse leer (Arminianen), wat ze uiteindelijk de kop kost. Nadat de Contra-Remonstranten de overhand krijgen worden ze beiden in 1619 door de Gereformeerde synode uit hun ambt ontheven. Zover is het ten tijde van de polemiek met Van Gouda echter nog niet. Van Gouda werd in Utrecht geboren, maar verkeerde vooral in de Zuidelijke Nederlanden. Hij trad rond 1588 toe tot de (Katholieke) orde der Jezuïten en verbleef van 1604-1613 in Antwerpen. In deze periode had hij het, als onderdeel van de Katholieke Contrareformatie, geregeld aan de stok met de Gereformeerden/Protestanten uit de Noordelijke Nederlanden. Van Gouda was een scherpe redenaar en hij was actief met zogeheten ‘controverse-conferenties’, waarbij verbaal de theologische degens werden gekruist over belangrijke geschilpunten tussen Katholieken en Protestanten. In juni 1609 waren vader en zoon Van Lansbergen in Antwerpen aanwezig bij een dergelijk dispuut; het onderwerp betrof de eucharistie en transubstantiatie. Hoewel was afgesproken niet publiekelijk over de inhoud van het dispuut te gaan twisten, ziet Samuël van Lansbergen zich in augustus 1609 toch genoodzaakt om toch dit boekje te publiceren: ‘Ghesprec over de leere, vande transubstantiatie’. Hierin wordt zijn weergave van het dispuut gegeven. Dit boekje bevat ook de 22 ‘bedenkinghen over de leere van de Transubstantiatie’ van de hand van Franciscus van Lansbergen. Hij besluit met aan stevige oproep aan pater Van Gouda: “Ga op tijd weg uit Babel, zodat je ziel behouden worde”. Gebruikte bron: ‘Controversen in Context’ (2014), Joep van Gennip.