1609 – Kettingpolemiek: Van Gouda vs Van Lansbergen (deel 2, ‘Andwoorde Ioannis de Gouda’)

1609 – Kettingpolemiek: Van Gouda vs Van Lansbergen (deel 2, ‘Andwoorde Ioannis de Gouda’)

175.00

Artikelnummer: 81 Categorie:

Beschrijving

Volledige titel: Andwoorde Ioannis de Gouda, Priester der Societeyt Iesu, op de medesprake aengaende de Transsubstantiatie met Francisco ende Samuele Lansbergen, ministers tot Rotterdam

Auteur: Gouda, Ioannis van (1571-1630; varianten: Gauda, De Gouda, Gaudae)

Uitgave jaar en drukker: 1609, Verdussen, Hieronymus (Antwerpen)

Bijzonderheden: Dit boekje is opnieuw ingebonden, maar onbekend is wanneer. Mogelijk door het ‘Bibliotheca Seminarii Culemborgensis’, waarvan op de titelpagina een stempel staat. Boekje heeft nu een harde leerachtige kaft, de rug is wat lichter van kleur en er staat in goudkleurige letters ‘Andwoorde Joannis de Gouda’ op. Deze goudkleur komt ook terug op de zijkant van de pagina’s. De binding tussen kaft en boekblok is ook ‘nieuw’ en heel goed, de eerste pagina is geelachtig papier. Pagina’s verder in zeer goede staat. Afmetingen: 10,5 x 16 x 2 cm.

Toelichting: Dit boek is onderdeel van een ‘kettingpolemiek’ tussen Ioannis Van Gouda (1571-1630; varianten: Gauda, De Gouda, Gaudae) versus vader Franciscus van Lansbergen (1559-1626) en zoon Samuël van Lansbergen (1588-1669). In de periode 1609-1613 verschenen er over en weer in totaal acht boeken (drie om vijf), waarvan dit de tweede in de serie is. De Van Lansbergens waren beide gereformeerd predikant in Rotterdam. Binnen deze kerk waren ze aanhangers van de Remonstrantse leer (Arminianen), wat ze uiteindelijk de kop kost. Nadat de Contra-Remonstranten de overhand krijgen worden ze beiden in 1619 door de Gereformeerde synode uit hun ambt ontheven. Zover is het ten tijde van de polemiek met Van Gouda echter nog niet. Van Gouda werd in Utrecht geboren, maar verkeerde vooral in de Zuidelijke Nederlanden. Hij trad rond 1588 toe tot de (Katholieke) orde der Jezuïten en verbleef van 1604-1613 in Antwerpen. In deze periode had hij het, als onderdeel van de Katholieke Contrareformatie, geregeld aan de stok met de Gereformeerden/Protestanten uit de Noordelijke Nederlanden. Van Gouda was een scherpe redenaar en hij was actief met zogeheten ‘controverse-conferenties’, waarbij verbaal de theologische degens werden gekruist over belangrijke geschilpunten tussen Katholieken en Protestanten.

In juni 1609 waren vader en zoon Van Lansbergen in Antwerpen aanwezig bij een dergelijk dispuut; het onderwerp betrof de eucharistie en transubstantiatie. In augustus 1609 publiceren de Van Lansbergens het boekje ‘Ghesprec over de leere, vande transubstantiatie’, inclusief 22 nadere bedenkingen. Dit kon Van Gouda niet over zijn kant laten gaan en hij schrijft in oktober 1609 een tegenreactie, namelijk deze ‘Antwoorde Ioannis de Gouda’. Opvallend is dat deze publicatie gericht is aan de Staten Generaal van de Verenigde Nederlanden, terwijl deze 17 provinciën in feite diep verdeeld zijn tussen Noord en Zuid. Verder is Van Gouda, naast de inhoudelijke reactie, vrij fel in zijn tegenreactie en beticht De Van Lansbergens onder meer van leugens en het verspreiden van valse informatie. Overigens wordt ook de kerk van Rotterdam aangevallen, welke destijds een sterk Remonstrantse kleur had. Gebruikte bron: ‘Controversen in Context’ (2014), Joep van Gennip.