1610 (VERKOCHT) – Corvinus vs Donteclock en Gomarus: Teghen-bericht

1610 (VERKOCHT) – Corvinus vs Donteclock en Gomarus: Teghen-bericht

Artikelnummer: 94 Categorie:

Beschrijving

Volledige titel: Teghen-bericht jeghens D. Francisci Gomari waerschouwinge over de vermaninghe tot vrede die onlanghs, aen D.R. Donteclock christelijck ende eernstelijck ghedaen is. Waer inne teghen syne onbehoorlycke beschuldinghengheprotesteert wert, ende bewesen dat de vermaender gheen veranderinghe inde Religie ghesocht heeft.

Auteurs: I. B. R. (Bedienaer des H. Euangelij.); dit is Corvinus, Johannes Arnoldsz (ook wel: Ravens; ca 1582 – 1650)

Uitgave jaar en drukker: 1610, Ian Paedts Iacopszoon, Drucker vande Universiteiyt

Bijzonderheden: Dit boek heeft een niet-originele kaft van dun papier, onbekend van welke datum. De rug is bovenaan ook iets beschadigd. De verbinding tussen kaft en boekblok is verder goed.  De circa 125 pagina’s zijn in redelijk goede staat, met paar aandachtspunten: (i) Het titelblad is iets verkleurd en er is “J.A. Corvinus” bij geschreven, (ii) in de inleiding hebben 2 pagina’s wat donkere vlekken, en (iii) pagina 59/60 van het laatste deel heeft ook wat vlekken en een kleine scheurtje midden in de pagina. Afmetingen: 14,5 x 19 x 1 cm

Toelichting: Dit boek is onderdeel van de hoogoplopende redetwisten (of pamflettenstrijd) tussen verschillende theologen en academici in de Republiek aan het begin van de 17e eeuw. Hoewel het boek anoniem is (“I. B. R. Bedienaer des H. Euangelij”), is het afkomstig van Corvinus. Corvinus was een theoloog, die na een studie in Frankrijk 1605 terugkeerde naar Leiden. In het langzaam oplopende conflict tussen de Leidse theologen Arminius en Gomarus kiest Corvinus voor de kant van Arminius. In 1610 was hij medeontekenaar van de ‘remonstrantie’ en na Dordtste sysnode van 1618/19 werd hij uit de kerk gezet.

In dit ‘Teghen-bericht’ reageert Corvinus op eerdere publicaties van (1) Donteclock  (2) Gomarus. In 1609 publiceerde Dontcleck het boekje ‘Tsamen-spreeckinghe’, waarin hij disputaties (stellingen) van Arminius en Gomarus bespreekt. In een reactie hierop verwijt Corvinus, hem in ‘Christelicke Ende ernstighe vermaninghe’ (1609) dat hij er ten aanzien van Arminius helemaal naast zit. In reactie op dit (destijds) anonieme geschrift, schrijft Donteclock ‘Antwoorde op een seker schrift eens onbekenden’(1609). Ook Gomarus zelf laat dan van zich horen: hij vat de erfzonde-leer van Arminius samen in ‘Proefstuc der Leere D. J. Arminii’ (1609) en reageert in ‘Waerschouwinghe, over de vermaninghe aen R. Donteclock..’ (1609). In oktober 1609 is Arminius overleden, de reactie van Gomarus houdt hier al rekening mee. In ‘Teghen-bericht’ uit 1610 is het weer de beurt aan Corvinus om te reageren, met name ter bestrijding van de aanval van Gomarus op Arminius. Het boek bestaat uit vier onderdelen: (1) een inleiding aan ‘den Christelijcken Leser, (2) de 29 ‘articulen’ die Arminius eerder aan Gomarus had overhandigd, (3) het tegenbericht op Gomarus zijn ‘Waerschouwinghe’ van en (4) een antwoord op Gomarus zijn ‘Proefstuc der Leere’.