1611 – Kettingpolemiek: Van Gouda vs Van Lansbergen (deel 5, ‘victorieuse transsubstantiatie’)

1611 – Kettingpolemiek: Van Gouda vs Van Lansbergen (deel 5, ‘victorieuse transsubstantiatie’)

195.00

Artikelnummer: 95 Categorie:

Beschrijving

Volledige titel: De victorieuse transsubstantiatie – Ioannis de Gouda priester der Societeyt Iesv over Franciscum ende Samuelem Lansberghens, woordendienaers tot Rotterdam

Auteur: Gouda, Ioannis van (1571-1630; varianten: Gauda, De Gouda, Gaudae)

Uitgave jaar en drukker: 1611, Verdussen, Hieronymus (Antwerpen)

Bijzonderheden: Dit boek is opnieuw ingebonden, met een perkamenten kaft en een gemêleerde voorkant. Vanaf de titelpagina hebben de eerste ca. 10 pagina’s een steeds kleiner wordend lang gaatje/spoor (2-3 cm in lengte, heel smal), mogelijk vraatschade. Op derde pagina staat onleesbare handtekening. Verbinding tussen kaft en boekblok is goed, pagina’s in redelijk goede staat, af en toe wat kleine vlekjes. Afmetingen: 10,5 x 16 x 2 cm.

Toelichting: Dit boek is onderdeel van een ‘kettingpolemiek’ tussen Ioannis Van Gouda (1571-1630; varianten: Gauda, De Gouda, Gaudae) versus vader Franciscus van Lansbergen (1559-1626) en zoon Samuël van Lansbergen (1588-1669). In de periode 1609-1613 verschenen er over en weer in totaal acht boeken (drie om vijf), waarvan dit de vijfde in de serie is. De Van Lansbergens waren beide gereformeerd predikant in Rotterdam. Binnen deze kerk waren ze aanhangers van de Remonstrantse leer (Arminianen), wat ze uiteindelijk de kop kost. Nadat de Contra-Remonstranten de overhand krijgen worden ze beiden in 1619 door de Gereformeerde synode uit hun ambt ontheven. Zover is het ten tijde van de polemiek met Van Gouda echter nog niet. Van Gouda werd in Utrecht geboren, maar verkeerde vooral in de Zuidelijke Nederlanden. Hij trad rond 1588 toe tot de (Katholieke) orde der Jezuïten en verbleef van 1604-1613 in Antwerpen. In deze periode had hij het, als onderdeel van de Katholieke Contrareformatie, geregeld aan de stok met de Gereformeerden/Protestanten uit de Noordelijke Nederlanden. Van Gouda was een scherpe redenaar en hij was actief met zogeheten ‘controverse-conferenties’, waarbij verbaal de theologische degens werden gekruist over belangrijke geschilpunten tussen Katholieken en Protestanten.

In juni 1609 waren vader en zoon Van Lansbergen in Antwerpen aanwezig bij een dergelijk dispuut; het onderwerp betrof de eucharistie en transubstantiatie. Dit lokte de kettingpolemiek uit met achtereenvolgens (1)
het ‘Ghesprec over de leere, vande transubstantiatie’ van de Van Lansbergens in augustus 1609, (2) ‘Antwoorde Ioannis de Gouda’, de tegenreactie door Van Gouda in oktober 1609) en (3/4) ‘Weder-antwoorde’ en ‘Nadere verclaringhen’ door de Van Lansbergens met beiden een boek in augustus 1610. Dit boek is de vijfde in de serie, nu weer door Van Gouda. Van Gouda is fel en speelt, nu alle inhoudelijke geloofsargumenten wel zijn uitgewisseld vrij sterk op de persoon, bijvoorbeeld: (i) op de titelpagina staan beide Rotterdamse predikanten afgebeeld naast de hel afgebeeld, (ii) hij beticht hij ze van onkunde in de argumentatieleer en grammatica, (iii) maakt ze uit voor duivelse ketters en uitbrakers van leugens en laster, etc. Van Goude besluit met een citaat van Erasmus en dan een trap richting de Van Lansbergens: ‘Dit seght Erasmus gheleerder dan de predicanten van Rotterdam’. Gebruikte bron: ‘Controversen in Context’ (2014), Joep van Gennip.