1612 – Kettingpolemiek: Van Gouda vs de Van Lansbergens (deel 8, ‘godtloosheyt der Rotterdamscher inquisitie’)

1612 – Kettingpolemiek: Van Gouda vs de Van Lansbergens (deel 8, ‘godtloosheyt der Rotterdamscher inquisitie’)

100.00

Artikelnummer: 41 Categorieën: ,

Beschrijving

Volledige titel: De godtloosheyt der Rotterdamscher inquisitie in de welcke Franciscus ende Samuel Lansbergen inquisiteurs arbeyden met lasteren, leugenen, quade citatien, ende alderley onverstandlichheydt levendich te delven ende begraven de welvarende, triumphante, eewichdurende Roomsche katholijcke transvbstantiatie

Auteurs: Gouda, Joannes de (Ioannis de Gouda; 1571-1630)

Uitgave jaar en drukker: 1612; Verdussen, Hieronymus (Antwerpen)

Bijzonderheden: Het boekje heeft een blauwe harde kartonnen kaft. Onbekend wanneer kaft is vervangen, er zit wel klein stickertje aan de binnenkant van boekhandel ‘J.L. Beijers’, toen nog aan het Hoogt te Utrecht (< 1965). De binding kaft-boekblok is goed. Uit het titelblad is een klein vierkantje geknipt (2×3 cm), mogelijk stond daar een naam of ex libris stempel. Pagina’s zelf wisselen soms in breedte, waardoor pagina soms wat inspringt. Pagina’s aan de randen ook wat donkerder, enkele pagina’s (p33-48) in geheel wat donkerder. 143 genummerde pagina’s. Afmetingen: 9 x 15 x 3 cm.

Toelichting:  Dit boek is onderdeel van een ‘kettingpolemiek’ tussen Ioannis Van Gouda (1571-1630; varianten: Gauda, De Gouda, Gaudae) versus vader Franciscus van Lansbergen (1559-1626) en zoon Samuël van Lansbergen (1588-1669). In de periode 1609-1613 verschenen er over en weer in totaal acht boeken (drie om vijf), waarvan dit de achtste in de serie is. De Van Lansbergens waren beide gereformeerd predikant in Rotterdam. Binnen deze kerk waren ze aanhangers van de Remonstrantse leer (Arminianen), wat ze uiteindelijk de kop kost. Nadat de Contra-Remonstranten de overhand krijgen worden ze beiden in 1619 door de Gereformeerde synode uit hun ambt ontheven. Zover is het ten tijde van de polemiek met Van Gouda echter nog niet. Van Gouda werd in Utrecht geboren, maar verkeerde vooral in de Zuidelijke Nederlanden. Hij trad rond 1588 toe tot de (Katholieke) orde der Jezuïten en verbleef van 1604-1613 in Antwerpen. In deze periode had hij het, als onderdeel van de Katholieke Contrareformatie, geregeld aan de stok met de Gereformeerden/Protestanten uit de Noordelijke Nederlanden. Van Gouda was een scherpe redenaar en hij was actief met zogeheten ‘controverse-conferenties’, waarbij verbaal de theologische degens werden gekruist over belangrijke geschilpunten tussen Katholieken en Protestanten.

In juni 1609 waren vader en zoon Van Lansbergen in Antwerpen aanwezig bij een dergelijk dispuut; het onderwerp betrof de eucharistie en transubstantiatie. Dit lokte de kettingpolemiek uit die startte met het ‘Ghesprec over de leere, vande transubstantiatie’ van de Van Lansbergens in augustus 1609, en ‘Antwoorde Ioannis de Gouda’, de tegenreactie door Van Gouda in oktober 1609. Dit boek is het laatste (achtste) deel in de serie; Van Gouda reageert weer op een publicatie van Samuël Van Lansbergen, waarin deze de Roomse leer van de transubstantatie vast provocerend doodverklaart (‘Doots-vonnis tegens de paepsche Transubstantiatie’). De inhoudelijke discussie is grotendeels gelopen, ook dit boek speelt vooral op de man, met verwijten van leugens, ketterij en laster. De titel spreekt hierbij boekdelen. Gebruikte bron: ‘Controversen in Context’ (2014), Joep van Gennip.